Za co płaci wynajmujący mieszkanie? Podział kosztów najmu
Wynajmujący mieszkanie płaci przede wszystkim za utrzymanie lokalu w stanie zdatnym do umówionego użytku i za naprawy główne. Najemca opłaca czynsz najmu, uzgodnione koszty administracyjne i media, a także drobne naprawy wynikające ze zwykłego korzystania z lokalu. Szczegółowy podział trzeba jednak zapisać w umowie, ponieważ to ona porządkuje rozliczenia między stronami.
Kto za co odpowiada przy najmie mieszkania?
Podstawą jest Kodeks cywilny oraz przepisy o ochronie praw lokatorów. Wynajmujący powinien utrzymywać mieszkanie w stanie pozwalającym na korzystanie z niego zgodnie z umową. Obejmuje to naprawy i wymianę zużytych elementów, z wyjątkiem tych drobnych, które wiążą się ze zwykłym używaniem lokalu.
Umowa najmu może dokładniej rozdzielić koszty, a w pewnym zakresie także zmodyfikować ustawowy model. Nie powinna jednak przerzucać na najemcę obowiązków sprzecznych z prawem ani zwalniać właściciela z odpowiedzialności za zapewnienie podstawowej sprawności lokalu. W umowie warto osobno opisać czynsz najmu, opłaty administracyjne, media, naprawy oraz sposób postępowania w razie awarii.
Naprawy i konserwacja – podział obowiązków
Drobna naprawa dotyczy zwykle elementu zużywającego się podczas normalnego korzystania z mieszkania. Jej zakres zależy nie tylko od rodzaju usterki, lecz także od okoliczności i przyjętego zwyczaju. Z kolei nakłady konieczne to takie prace, bez których lokal nie nadaje się do umówionego użytku albo nie spełnia podstawowych wymagań technicznych.
Poniższa tabela pokazuje typowy podział odpowiedzialności. Ostatecznie trzeba porównać go z konkretną umową i ustalić, czy uszkodzenie wynika ze zwykłego zużycia, niewłaściwego użytkowania czy zużycia technicznego:
| Element lokalu lub usterka | Odpowiedzialny | Typowy zakres obowiązku |
|---|---|---|
| Instalacje wodne, gazowe i elektryczne | Wynajmujący | Naprawa lub wymiana instalacji, z wyjątkiem drobnego osprzętu |
| Podłogi, posadzki, wykładziny i okładziny | Zależnie od przyczyny | Najemca usuwa drobne uszkodzenia, właściciel odpowiada za większe naprawy techniczne |
| Okna i drzwi | Zależnie od usterki | Najemca ponosi koszty drobnej konserwacji, właściciel naprawy stolarki wynikające ze zużycia |
| Armatura, syfony i odpływy do pionu | Najemca | Bieżąca konserwacja i usuwanie niedrożności powstałych przy zwykłym użytkowaniu |
| Wbudowane meble | Najemca | Naprawa, konserwacja, a w określonych przypadkach także wymiana |
| Główne instalacje i elementy konstrukcyjne | Wynajmujący | Naprawy zapewniające bezpieczeństwo i zdatność lokalu do zamieszkania |
Przewiń tabelę w bok →
Do typowych obowiązków najemcy zalicza się konserwację i drobne naprawy podłóg, drzwi, okien, wbudowanych mebli, wanien, brodzików, umywalek, zlewozmywaków, baterii, syfonów oraz części osprzętu elektrycznego. Najemca powinien także dbać o stan higieniczny i techniczny mieszkania.
Wynajmujący odpowiada natomiast za naprawy, które dotyczą głównych instalacji, stolarki wymagającej wymiany, tynków, podłóg lub urządzeń, jeśli awaria nie wynika z niewłaściwego korzystania przez lokatora. Właściciel powinien również zapewnić możliwość korzystania z wody, energii elektrycznej, gazu, ogrzewania i kanalizacji.
Najemca nie powinien samodzielnie wprowadzać ulepszeń, takich jak trwała przebudowa, wymiana instalacji czy montaż wyposażenia ingerującego w lokal. Na takie prace potrzebna jest zgoda wynajmującego, najlepiej udzielona na piśmie wraz z ustaleniem, kto finansuje zmianę i co dzieje się z nią po zakończeniu najmu.
Koszty eksploatacyjne i administracyjne
W praktyce miesięczna płatność najemcy składa się zwykle z kilku części. Czynsz najmu, nazywany też odstępnym lub czynszem właścicielskim, jest kwotą płaconą wynajmującemu za możliwość korzystania z mieszkania. Nie należy automatycznie utożsamiać go z czynszem administracyjnym.
Czynsz administracyjny trafia do wspólnoty mieszkaniowej albo spółdzielni. Może obejmować zarówno opłaty zależne od zużycia, jak i koszty utrzymania budynku. W jego skład często wchodzą:
- zaliczki na zimną i ciepłą wodę oraz odprowadzanie ścieków
- zaliczki na centralne ogrzewanie
- wywóz odpadów
- sprzątanie, oświetlenie i konserwacja części wspólnych
- koszty zarządu oraz fundusz remontowy
Fundusz remontowy służy finansowaniu prac dotyczących części wspólnych, takich jak dach, elewacja, klatka schodowa czy piony instalacyjne. Właściciel może umownie obciążyć najemcę opłatami związanymi z lokalem, ale zapis powinien jasno określać, czy najemca płaci je bezpośrednio, czy zwraca je wynajmującemu.
Poza opłatami administracyjnymi osobno rozlicza się najczęściej prąd, gaz, internet i telewizję. Woda oraz ogrzewanie mogą być ujęte w zaliczkach administracyjnych albo rozliczane później według wskazań liczników. Umowa powinna wskazywać terminy odczytów, sposób przekazywania rachunków oraz zasady rozliczenia nadpłaty i niedopłaty.
Jak zgłosić awarię, żeby nie ponosić dodatkowych kosztów?
Najemca ma obowiązek niezwłocznie poinformować wynajmującego o usterce, która może obciążać właściciela. Opóźnienie może spowodować, że lokator będzie odpowiadał za szkodę powstałą wskutek zaniedbania, na przykład za dalsze zalanie mieszkania.
Przy awarii wymagającej interwencji właściciela najlepiej postępować w następującej kolejności:
- Niezwłocznie zgłoś problem telefonicznie, a następnie potwierdź go wiadomością lub e-mailem.
- Opisz miejsce, objawy usterki i moment jej zauważenia, a w razie potrzeby dołącz zdjęcia.
- Zabezpiecz lokal przed powiększeniem szkody, na przykład zamknij zawór wody, jeśli jest to bezpieczne.
- Ustal z wynajmującym termin i sposób naprawy oraz zachowaj rachunki i korespondencję.
Nie zlecaj kosztownej naprawy na własną rękę bez zgody wynajmującego, chyba że sytuacja wymaga natychmiastowego działania, a zwłoka grozi poważną szkodą. W zwykłym przypadku właściciel powinien mieć możliwość wyboru wykonawcy i zaakceptowania kosztu. Samowolna ingerencja może utrudnić późniejsze żądanie zwrotu wydatków, a nawet prowadzić do sporu o kaucję.
Podatek od nieruchomości a najem
W typowym najmie prywatnego mieszkania podatnikiem podatku od nieruchomości wobec gminy jest właściciel. Sama umowa najmu nie sprawia, że najemca staje się podatnikiem. To właściciel rozlicza podatek z gminą, niezależnie od tego, czy jego ekonomiczny koszt został uwzględniony w czynszu.
Strony mogą jednak ustalić, że najemca zwraca właścicielowi koszt podatku jako część opłat albo czynszu. Jest to rozliczenie między stronami, a nie zmiana podatnika wobec gminy. Jeżeli umowa nie przewiduje takiej dopłaty, wynajmujący nie powinien jednostronnie żądać jej zapłaty tylko dlatego, że poniósł podatek.
Od tej zasady istnieją wyjątki dotyczące między innymi nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W takich przypadkach posiadacz nieruchomości może w określonych sytuacjach być podatnikiem. Przy zwykłym najmie mieszkania od prywatnego właściciela najemca co do zasady nim nie jest.
Modele rozliczeń z najemcą
Nie ma jednego modelu właściwego dla każdej umowy. Przy wyborze trzeba uwzględnić długość najmu, liczbę mediów, dostęp do liczników i to, czy właściciel chce kontrolować płatności. Najczęściej stosuje się następujące rozwiązania:
- Najemca płaci dostawcom i administracji – właściciel ma mniej pracy, a lokator widzi rzeczywiste rachunki, lecz przy krótkim najmie przepisywanie umów może być uciążliwe.
- Właściciel opłaca rachunki i rozlicza je z najemcą – daje większą kontrolę, ale wymaga przekazywania faktur, pilnowania terminów i rozliczenia rachunków otrzymanych już po zakończeniu umowy.
- Najemca wpłaca miesięczne zaliczki – właściciel później porównuje je z rzeczywistymi kosztami, co wymaga jasnych zasad dotyczących nadpłat i niedopłat.
- Media są objęte stałym ryczałtem – rozwiązanie jest proste organizacyjnie, ale może prowadzić do sporów, gdy zużycie wyraźnie przekroczy przyjętą kwotę.
Przy najmie długoterminowym przepisanie liczników na najemcę bywa wygodne, ponieważ każda strona rozlicza się bezpośrednio z dostawcą. Przy krótkich umowach prostsze może być rozliczanie na podstawie faktur lub zaliczek. W każdym wariancie trzeba zapisać, kto płaci za okres obejmujący przekazanie i zwrot mieszkania oraz jak rozliczane są rachunki wystawione z opóźnieniem.
Najbezpieczniejsza umowa nie ogranicza się do podania jednej kwoty. Powinna wskazywać osobno czynsz najmu, opłaty administracyjne, media, naprawy, podatek od nieruchomości oraz procedurę zgłaszania usterek. Taki zapis pozwala odróżnić koszt właściciela od opłaty, którą najemca ma tylko zwrócić na podstawie uzgodnionych zasad.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu o naprawy, nakłady lub rozliczenia podatkowe treść konkretnej umowy warto skonsultować z prawnikiem.
O autorze
Ellorien to poradnik o sprawach związanych z nieruchomościami. Wyjaśniamy, jak bezpiecznie kupić i sprzedać mieszkanie, dom lub działkę, jak przygotować umowę najmu i na co uważać jako wynajmujący i najemca. Pokazujemy, jak czytać księgi wieczyste, uzyskać wypis z rejestru gruntów i przejść przez formalności, także przy darowiźnie czy spadku. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.
Wszystkie wpisy autora


