Postanowienie o przysądzeniu własności – co dalej?

Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności oznacza, że nieruchomość stała się Twoją własnością. Nie zastępuje go już akt notarialny. Musisz jednak uzyskać odpis z klauzulą prawomocności, ujawnić własność w księdze wieczystej, a jeśli lokal zajmują inne osoby – zainicjować u komornika egzekucję wydania nieruchomości.

Co oznacza postanowienie o przysądzeniu własności?

Postanowienie o przybiciu, wydawane po wygraniu licytacji komorniczej, nie przenosi jeszcze własności. Jest etapem poprzedzającym przysądzenie. Dopiero prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi prawo na nabywcę, zgodnie z art. 999 Kodeksu postępowania cywilnego.

Od tego momentu jesteś właścicielem w sensie prawnym, ale nie zawsze oznacza to natychmiastowe objęcie nieruchomości we władanie. Jeżeli w mieszkaniu lub domu nadal przebywa dłużnik, lokatorzy albo inne osoby, do fizycznego przejęcia potrzebne będą czynności komornika.

Jakie formalności załatwić w sądzie?

Po otrzymaniu postanowienia nie zakładaj, że sąd automatycznie prześle Ci dokument wystarczający do wszystkich dalszych czynności. Najbezpieczniej przejść przez kolejne etapy w tej kolejności:

Uzyskaj odpis z klauzulą prawomocności – złóż wniosek w sądzie, który wydał postanowienie. Klauzula potwierdza, że orzeczenie nie podlega już zwykłemu zaskarżeniu.
Złóż wniosek o wpis własności do księgi wieczystej – właściwy jest wydział ksiąg wieczystych sądu rejonowego prowadzącego daną księgę.
Wskaż obciążenia przeznaczone do wykreślenia – prawomocne postanowienie, a w określonych przypadkach także plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji, stanowią podstawę uporządkowania wpisów.
Zachowaj potwierdzenia złożenia dokumentów – przydadzą się, gdy trzeba będzie wykazać datę złożenia wniosku lub uzupełnić jego braki.

Do wniosku wieczystoksięgowego przygotuj przede wszystkim:

prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności,
formularz KW-WPIS wypełniony dla właściwej księgi wieczystej,
potwierdzenie wniesienia wymaganej opłaty sądowej,
dodatkowe dokumenty wskazane przez sąd, jeżeli są potrzebne do wykreślenia konkretnego wpisu.

Wpis w księdze wieczystej ma znaczenie porządkowe i dowodowe. Nie czekaj z wnioskiem, aż sąd wieczystoksięgowy podejmie działania z urzędu. To nabywca powinien aktywnie doprowadzić do ujawnienia swojego prawa.

Jak przejąć lokal, jeśli ktoś w nim mieszka?

Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest na podstawie art. 999 k.p.c. tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia pomieszczeń. Nie trzeba więc wnosić osobnego pozwu o eksmisję ani uzyskiwać kolejnego wyroku przeciwko każdej osobie zajmującej lokal.

Jeżeli osoby przebywające w nieruchomości nie opuszczą jej dobrowolnie, składasz do komornika wniosek o egzekucję wydania nieruchomości. Dołącz prawomocne postanowienie i wskaż, że domagasz się wprowadzenia w posiadanie oraz opróżnienia pomieszczeń z osób i rzeczy.

Komornik prowadzi czynności według przepisów dotyczących opróżnienia lokalu. Wydanie nieruchomości oznacza nie tylko formalne wskazanie nowego właściciela, lecz faktyczne usunięcie przeszkód w samodzielnym korzystaniu z domu lub mieszkania.

Nie wymieniaj samodzielnie zamków, nie usuwaj rzeczy lokatorów i nie próbuj siłą przejmować pomieszczeń. Takie działania mogą naruszać posiadanie i prowadzić do odpowiedzialności cywilnej, a w określonych sytuacjach także karnej. Komornik jest niezbędnym ogniwem, gdy konieczne jest przymusowe opróżnienie lokalu.

Postanowienie daje Ci prawo do żądania wydania nieruchomości, ale nie uprawnia do samodzielnej eksmisji. Przymusowe przejęcie lokalu przeprowadza komornik.

Jeżeli osoby zajmujące lokal mogą mieć prawo do lokalu socjalnego, postępowanie może się wydłużyć. W takim przypadku komornik może zawiesić egzekucję na okres sześciu miesięcy i pouczyć te osoby o możliwości dochodzenia uprawnienia wobec właściwej gminy. To jedna z przyczyn, dla których fizyczne przejęcie nieruchomości nie zawsze następuje od razu po wpisaniu własności.

Koszty egzekucji wydania zależą od przepisów i aktualnych stawek. W przypadku opróżnienia lokalu opłata egzekucyjna jest powiązana z liczbą izb, czyli między innymi pokoi i kuchni. Komornik wskaże należność po otrzymaniu wniosku.

Co wygasa, a co zostaje w księdze wieczystej?

Przysądzenie własności nie oznacza automatycznego usunięcia każdego wpisu z księgi wieczystej. Hipoteki i inne prawa podlegają ocenie według przepisów egzekucyjnych, treści postanowienia oraz planu podziału. Niektóre prawa rzeczowe mogą nadal obciążać nieruchomość.

Prawo lub obciążenie	Status po przysądzeniu	Wymagane działanie
Hipoteka	Zasadniczo wygasa z mocy prawa po prawomocnym przysądzeniu, jeżeli spełnione są ustawowe warunki	Złożenie wniosku o wykreślenie wpisu w księdze wieczystej
Wpis wszczęcia egzekucji	Może nadal widnieć do czasu wykonania czynności związanych z zakończeniem postępowania	Sprawdzenie, czy komornik złożył wniosek o wykreślenie
Służebność przesyłu lub droga konieczna	Może pozostać, jeżeli przepisy przewidują jej utrzymanie	Analiza treści wpisu i podstawy prawnej służebności
Użytkowanie lub dożywocie	Może pozostać w szczególnych przypadkach, między innymi gdy korzysta z pierwszeństwa lub zostało uwzględnione w cenie	Sprawdzenie postanowienia, księgi wieczystej i planu podziału

Przewiń tabelę w bok →

Nie przejmujesz automatycznie prywatnych długów poprzedniego właściciela tylko dlatego, że kupiłeś nieruchomość na licytacji. Nie oznacza to jednak, że każdy wpis zostanie wykreślony bez wniosku ani że każda służebność wygaśnie.

O jakich kosztach i obowiązkach pamiętać?

Przy nabyciu nieruchomości w drodze licytacji komorniczej nie płaci się podatku od czynności cywilnoprawnych na zasadach właściwych dla umowy sprzedaży. Pozostają jednak opłaty sądowe za wnioski wieczystoksięgowe, koszty uzyskania dokumentów oraz ewentualna opłata za czynności komornika.

Po prawomocnym przysądzeniu przechodzą na Ciebie bieżące obowiązki związane z własnością, w tym podatek od nieruchomości i koszty utrzymania. Przy faktycznym przejęciu lokalu spisz stan liczników i ustal datę wydania kluczy. Zaległości poprzedniego właściciela nie przechodzą na nabywcę w sposób automatyczny, ale przy sporach ze wspólnotą, spółdzielnią lub dostawcą mediów potrzebna może być analiza konkretnego rozliczenia.

Najważniejsze czynności po przysądzeniu to:

uzyskanie prawomocnego odpisu postanowienia,
złożenie wniosku o wpis własności i uporządkowanie obciążeń w księdze wieczystej,
złożenie wniosku do komornika, jeśli nieruchomość nie została dobrowolnie wydana,
ustalenie i opłacenie kosztów sądowych, komorniczych oraz bieżących danin związanych z nieruchomością.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawach dotyczących lokatorów, służebności, dożywocia lub spornych wpisów w księdze wieczystej warto skonsultować dokumenty z adwokatem, radcą prawnym albo komornikiem prowadzącym postępowanie.